Üzülerek ifade etmemiz gerekir ki atık yönetimi, ülkemizin bugüne kadar başarılı olmadığı alanların başında geliyor.
Özellikle evsel atıklarımızın kaynağında, yani evlerimizde ayrıştırılması, düzenli şekilde toplanarak bertaraf edilmesi ve tamamen yerli imkânlar ile enerji ve organik gübre olarak ekonomiye katkı sağlaması hâlâ ulaşılamaz bir hedef gibi görünüyor.
Sadece evsel katı atıklarımız değil, atık sularımız da, müthiş bir doğal kaynak…
Ancak bizler bunun ne kadar farkındayız?
Ülkemizin başlıca sorunlarından olan atık sularımız, yabancı birçok ülke için yatırıma çok elverişli bir alan olarak öne çıkıyor. Türkiye’de gündemin hay huyu içinde bu tür konulara ne kadar vakit ayırıyoruz emin değilim ama atık sular konusunda yabancı bir yayında gözüme çarpan bilgileri özetlemek istiyorum sizlere…
// SU STRESİ ÇEKEN BİR ÜLKEYİZ
Atık suların yönetimi konusunda dünyanın en ileri ülkeleri arasında Danimarka geliyor. Yenilenebilir enerji sistemlerine olan ilgim nedeniyle pak çok kez ziyaret etme şansı yakaladığım Danimarka, su yönetiminde kendine özgü çalışmalar üreten bir ülke.
Sürdürülebilir su çözümleri stratejilerinde, atık su ve içme suyu arıtma sistemleri, su temini, su bütçe yönetimi ve kuraklıkla mücadele ana başlıklar olarak dikkat çekiyor…
Ülkemiz üç tarafı denizlerle çevrili bir coğrafyada yer alsa da tatlı su kaynakları açısından o kadar da şanslı bir ülke değiliz.
Türkiye, dünyanın en fazla su tüketen; daha da önemlisi suyu bilinsizce, hunharca kullanan bir ülke… Dünyada en fazla su tüketen ülkeler sıralamasında dokuzuncu sırada yer alıyor. Listenin birinci sırasında Yeni Zelanda yer alırken, ilk 10’da bulunan diğer ülkeler sırasıyla ABD, Estonya, Kanada, Yunanistan, İspanya, Avustralya, Meksika ve Japonya olarak kayıtlara geçti.
Türkiye kişi başına kullanılabilir su miktarı göz önünde bulundurulduğunda, su stresi çeken bir ülke olarak kabul ediliyor. Projeksiyonlara göre, bugün yıllık 1.519 m3 olan kişi başına düşen su miktarı 2030 yılında 100 milyonluk nüfusla yıllık 1100 m3’e düşecek ve Türkiye “su fakiri” bir ülke olacak.
// KAYNAKLARIMIZ HEM AZ HEM DÜZENSİZ
Su kaynaklarımızın azlığının yanında, dağılımı da oldukça düzensiz şekilde.
Tüm dünyayı tehdit eden iklim krizi, hem konutlarda hem sanayide suyun bilinçsiz kullanımı, durumumuzu daha da kritik hâle getiriyor. Sanayiye yapılan yatırımların artmasıyla ekonomi ölçeğimizin büyümesi, artan insan nüfusumuzla birleştiğinde su kaynaklarımız üzerindeki baskıyı artırıyor.
İçme suyumuz azalırken yürütülen atık su politikalarının yetersiz kalması yakın projeksiyonda büyük sorunlara sebep olacak. Ayrıca birçok canlının endemik türlerinin yer aldığı coğrafyamızda, su kaynaklarının yanlış yönetilmesiyle ağır tahribatlar yaşanıyor. Dünya devletlerinin yeni stratejiler geliştirdiği su yönetimi noktasında sürdürülebilir çözümler üretmek ülkemiz için de acil konular arasında yer alıyor.
Danimarkalı pompa üreticisi Grundfos’un Türkiye Direktörü Burak Gürkan su yönetimi konusunda yaptığı açıklamada: “Atık suyun yaklaşık yüzde 80’i doğru şekilde arıtılmadan doğaya karışıyor. Aynı zamanda, küresel olarak tatlı suyumuzun %30’unu çevreye kaptırıyoruz. Şehirlerde dağıtılan suyun yaklaşık %60’ı, zayıf su şebekeleri nedeniyle süreç sırasında kaybediliyor. Akıllı su çözümleri ile kayıpları önemli ölçüde azaltabilir ve gelecek nesillere sürdürülebilir bir gelecek bırakabiliriz.’’ diyor.
Yapılan açıklamadan da anlaşıldığı üzere su yönetimi konusunda başka bir yöntemin var olduğunu, sürdürülebilir çözümlerin, bugünün su kaynaklarını gelecek nesillere de ulaştırmak için kritik öneme sahip olduğunu ortaya koyuyor.
// DANİMARKA TARZI SU YÖNETİMİ
Ülkemiz, kullandığı su miktarı göz önüne alındığında su yönetiminde verimli politikalar yürütemiyor. Ekonomik faaliyetlere yönelik ülkemizde kullanılabilir su kaynaklarının yıllık ortalama potansiyeli 112 milyar m3’tür.
Yaklaşık 44 milyar metreküp olan tatlı su kullanımının %73’ü tarım, %15’i konut ve %11’i sanayi için kullanılıyor. Su yönetimi konusunda çözümler üreten ülkeler için, bu veriler bizi yatırıma elverişli yapıyor. Bu noktada sürdürülebilir çözümler üreten Danimarka, ülkemizle yakından ilgilenirken, halihazırda birçok ortaklık yürütüyor.
Birleşmiş Milletler tarafından 2016 yürürlüğe giren Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin 6. maddesi “Temiz Su ve Sanitasyon’’, 2030 yılına kadar su kıtlığını önlemeyi, kaynakların verimli bir şekilde kullanılmasını amaçlıyor. Bu hedef doğrultusunda, Türkiye Ticaret Konseyi ve Türkiye’deki yerel yönetimler ile Danimarkalı şirket Aarhus Vand arasında temiz su ve sanitasyona dayalı stratejik bir ortaklık oluşturuldu.
// DANİMARKALI FİRMALARI ÖRNEK ALALIM
Bu ortaklık sonucunda ülkemizde, Türkiye Belediyeler Birliği ile atık su ve içme suyu alanında bugüne kadar düzenlenen dört çalıştayda, Danimarka’ya ait sürdürülebilir çözümler anlatılmış, ülkemiz için uygulanabilecek çözümler üzerinde durulmuştur.
Türkiye Ticaret Konseyi, Türk şirketler ve Danimarka kuruluşlarının ve yetkilerinin katılımıyla bu yıl yapılacak girişimle su ağına yönelik çalışmalar yürütülmesi planlanıyor. Ayrıca Danimarkalı firmalar tarafından Türkiye’de su ve atık su fırsatları ile ilgili Webinarlar düzenlenerek kurumlar için su yönetime dair bilinç düzeyi oluşturulmaya çalışıyor.
Türkiye olarak; Danimarka ve benzer projeler yürüten birçok ülke için fırsatlar sunan bir ülke olsak da bir an önce sürdürülebilir su yönetimi için patenti yerel firmalara ait çözümlere de kavuşmamız gerekiyor.
Bunun için hükümet ve yerel yönetimler tarafından yerli firmalarımız teşvik edilebilir, çeşitli eğitimlerle bilinçlenmeleri sağlanabilir.
Yerli üretimi; her zaman yapageldiğimiz gibi başımız sıkıştığında mecbur kaldığımız için değil, planlı/programlı, akıl ve bilgiye dayalı yaklaşımlar ile desteklemek temel iş yapış biçimimiz olmalıdır.
Bu konuyu yalnızca yenilenebilir enerji ekipmanları alanında değil, su kaynaklarını doğru değerlendirebileceğimiz projeler ve ürünler de dâhil her alanda hayata geçirmek zorundayız.
